Tesbih Nasıl Çekilir? Tesbih Çekmenin Fazileti ve Zikirleri

Tesbih nasıl çekilir sorusu, özellikle namaz kılmaya yeni başlayanların ve zikre alışmak isteyenlerin en çok merak ettiği konulardan biridir. Elde taşınan tesbihin imamesinden nereden başlanacağı, 33'lük ile 99'luk tesbih arasındaki fark, parmakla zikretmenin sünnetteki yeri gibi konular merak edilir.

Tesbih çekmek, Allah'ı dil ile anmanın en kolay ve her an yapılabilen yollarından biridir. Kur'an-ı Kerim, "Allah'ı çokça anan erkekler ve kadınlar" için mağfiret ve büyük bir mükâfat hazırlandığını bildirir (Ahzâb, 33/35). Bu yazıda tesbihin nasıl çekileceğini, hangi zikirlerin çekileceğini ve bu zikirlerin hadislerde bildirilen faziletini ele alıyoruz.

Tesbih Ne Demek?

Tesbih kelimesinin iki anlamı vardır. Birincisi, Allah'ı her türlü eksiklikten uzak tutmak, yani "Sübhânallâh" demektir. İkincisi ise zikirleri saymak için kullanılan, ipe dizilmiş tanelerden oluşan araçtır. Günlük dilde "tesbih çekmek" denildiğinde genellikle bu araçla veya parmaklarla belirli sayıda zikir yapmak kastedilir.

Tesbih çekmeyi, dört rekâtlık özel bir nafile namaz olan tesbih namazı ile karıştırmamak gerekir. Tesbih namazının kılınışında her rekâtta belirli sayıda zikir okunur; tesbih çekmek ise namaz dışında yapılan bir zikirdir.

Tesbih Nasıl Çekilir?

Tesbih şu şekilde çekilir:

1. Tesbih sağ ele alınır. Taneler baş parmak ile işaret parmağı veya orta parmak arasında tutulur.
2. İmamenin (tesbihin başındaki uzun parça) hemen yanındaki ilk taneden başlanır.
3. Her tanede bir kez zikir söylenir ve tane baş parmakla kendine doğru çekilir.
4. Araya konan ayırıcı taneye (durak) gelindiğinde bir sayı grubu tamamlanmış olur; burada zikir değiştirilebilir.
5. İmameye ulaşıldığında tur tamamlanır. İstenirse imamede bir kez "Lâ ilâhe illallâh" veya ilgili dua söylenir.

Zikir söylenirken dudakların kıpırdaması ve kişinin kendi sesini duyabileceği kadar okunması güzeldir. Taneleri hızla geçirmek yerine her zikrin anlamını düşünerek sakin bir tempoyla çekmek, zikrin kalbe ulaşmasını sağlar.

33'lük ve 99'luk Tesbih Nasıl Kullanılır?

33'lük tesbih, namaz tesbihatındaki 33'erli zikirler için pratik bir boyuttur. Her zikir için tesbih bir tur çevrilir: Önce 33 "Sübhânallâh", ikinci turda 33 "Elhamdülillâh", üçüncü turda 33 "Allâhu ekber".

99'luk tesbih ise genellikle iki durakla üç bölüme ayrılmıştır. Birinci duraka kadar 33 "Sübhânallâh", ikinci duraka kadar 33 "Elhamdülillâh", imameye kadar da 33 "Allâhu ekber" çekilir. Böylece tek turda üç zikir tamamlanır. 99 sayısı Esmâ-i Hüsnâ'yı çekmek için de kullanılır.

Namazdan Sonra Tesbih Nasıl Çekilir?

Namazdan sonraki tesbih şöyle çekilir:

• 33 defa "Sübhânallâh"
• 33 defa "Elhamdülillâh"
• 33 defa "Allâhu ekber"
• Yüzü tamamlamak için bir defa: "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr."

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), her namazın ardından bu zikirleri yapan kişinin günahlarının deniz köpüğü kadar da olsa bağışlanacağını bildirmiştir (Müslim, Mesâcid). Bu zikirler, namazdan sonra okunan tesbihat ve dualar içinde âyetler ve dualarla birlikte belirli bir sıra ile yapılır.

Parmakla Tesbih Çekmek Sünnet midir?

Evet. Abdullah b. Amr, Peygamber Efendimizin tesbihi sağ elinin parmaklarıyla saydığını gördüğünü anlatır (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Deavât). Peygamber Efendimiz sahabeden kadınlara da tesbih, tehlil ve takdis ile meşgul olmalarını, bunları parmaklarıyla saymalarını tavsiye etmiş ve "Çünkü parmaklar (kıyamet günü) sorguya çekilecek ve konuşturulacaktır." buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Deavât).

Parmakla sayarken yaygın yöntem, parmak boğumlarını baş parmakla tek tek dokunarak saymaktır. Belirli bir sayma şekli sünnette tarif edilmemiştir; kişi kendisi için kolay olan yöntemi seçebilir. Önemli olan sayının değil, zikrin kendisinin ve kalbin ona eşlik etmesinin korunmasıdır.

Tesbih Kullanmak Bid'at mıdır?

Hayır, tesbih kullanmak âlimlerin çoğunluğuna göre caizdir. Sahabeden Sa'd b. Ebî Vakkâs, Peygamber Efendimizle birlikte önünde hurma çekirdekleri veya çakıl taşları bulunan ve onlarla tesbih çeken bir kadının yanına girdiklerini anlatır. Peygamber Efendimiz bu kadını bundan men etmemiş, ona daha kısa ve faziletli bir zikir öğretmiştir (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Deavât).

Buna göre tesbih, zikri saymaya yarayan bir araçtır ve kendisi bir ibadet değildir. Parmakla saymak sünnete daha uygun olsa da tesbih kullanan kişi bir yanlış yapmış sayılmaz. Dikkat edilmesi gereken, tesbihin bir süs veya gösteriş aracına dönüşmemesidir.

Tesbihte Hangi Zikirler Çekilir?

Hadislerde geçen ve tesbihle çekilebilecek başlıca zikirler şunlardır:

• Sübhânallâh: Allah her türlü eksiklikten uzaktır.
• Elhamdülillâh: Hamd Allah'a mahsustur.
• Allâhu ekber: Allah en büyüktür.
• Lâ ilâhe illallâh: Allah'tan başka ilah yoktur.
• Sübhânallâhi ve bi-hamdihî: Allah'ı hamd ile tesbih ederim.
• Sübhânallâhi'l-azîm: Yüce Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih ederim.
• Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh: Güç ve kuvvet ancak Allah'ın yardımıyladır.
• Estağfirullâh: Allah'tan bağışlanma dilerim.
• Salavat: "Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammed" gibi Peygamber Efendimize salat ve selam getirmek.

Bu zikirlerin yanında istiğfar ve salavat da tesbihle en çok çekilen zikirlerdendir. Tesbihle getirilecek salavat için salavat çeşitleri ve okunuşları arasından kısa olanlar tercih edilebilir; istiğfarın en faziletli şekli ise Seyyidü'l-İstiğfar duasıdır.

Peygamberimizin Öğrettiği Kısa ve Faziletli Zikir Hangisidir?

Peygamber Efendimiz sabah namazından sonra kuşluk vaktine kadar zikirle meşgul olan hanımı Cüveyriye'ye, onun bütün sabah boyunca söylediklerinden daha ağır gelecek şu zikri öğretmiştir:

Bu zikir üç defa söylenir. Kısa zamanda çok sevap kazanmak isteyenler için tesbihle çekilen zikirlerin arasına eklenebilir.

Yatmadan Önce Çekilen Fâtıma Tesbihi Nedir?

Hz. Fâtıma, ev işlerinin yorgunluğundan dolayı babasından bir hizmetçi istemiş, Peygamber Efendimiz de ona ve Hz. Ali'ye şunu tavsiye etmiştir: "Yatağınıza girdiğinizde 33 defa Sübhânallâh, 33 defa Elhamdülillâh ve 34 defa Allâhu ekber deyin. Bu sizin için bir hizmetçiden daha hayırlıdır." (Buhârî, Nafakât; Müslim, Zikir)

Bu zikre "Fâtıma tesbihi" denir. Namaz sonrası tesbihattan farkı, tekbirin 34 defa söylenmesi ve yatmadan önce yapılmasıdır. Fâtıma tesbihinin ardından yatmadan önce okunan dualar ve sureler de okunarak uykuya hazırlanılabilir.

Tesbih Çekmenin Fazileti Nedir?

Tesbih çekmenin fazileti ile ilgili hadisler şunlardır:

• "Kim günde yüz defa 'Sübhânallâhi ve bi-hamdihî' derse, günahları deniz köpüğü kadar da olsa bağışlanır." (Buhârî, Deavât; Müslim, Zikir)
• "İki kelime vardır ki dile hafif, mizanda ağır, Rahmân'a sevimlidir: Sübhânallâhi ve bi-hamdihî, sübhânallâhi'l-azîm." (Buhârî, Deavât; Müslim, Zikir)
• "'Sübhânallâh, velhamdülillâh, ve lâ ilâhe illallâh, vallâhu ekber' demek, bana üzerine güneşin doğduğu her şeyden daha sevimlidir." (Müslim, Zikir)
• "Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh, cennet hazinelerinden bir hazinedir." (Buhârî, Deavât; Müslim, Zikir)

Bu hadisler, az bir çabayla yapılan zikrin Allah katında ne kadar büyük bir karşılığı olduğunu gösterir. Otobüste, yolda, sırada beklerken, iş arasında çekilen birkaç tesbih, boşa geçecek dakikaları sevaba dönüştürür.

Tesbih Çekerken Abdestli Olmak Gerekir mi?

Tesbih çekmek ve zikir yapmak için abdestli olmak şart değildir; abdestli olmak ise daha faziletlidir. Hz. Âişe, Peygamber Efendimizin her hâlinde Allah'ı zikrettiğini haber verir (Müslim, Hayz). Bu sebeple adet dönemindeki kadınlar da tesbih çekebilir, istiğfar ve salavat getirebilir. Bu dönemde adetliyken okunabilecek dualar ile manevi bağ korunmaya devam edilebilir.

Tesbih çekerken dikkat edilmesi gereken bazı edepler de vardır:

• Uygun yerde çekmek: Tuvalet ve banyo gibi yerlerde dil ile zikir yapılmaz.
• Gösterişten kaçınmak: Tesbihi insanların göreceği şekilde sallamak yerine zikri Allah rızası için yapmak.
• Sağ eli tercih etmek: Peygamber Efendimiz zikri sağ eliyle sayardı.
• Anlamı düşünmek: Dil ile söylenen zikrin kalpte de karşılık bulmasına çalışmak.
• Az da olsa devamlı olmak: Peygamber Efendimiz amellerin Allah'a en sevimli olanının az da olsa devamlı olanı olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Rikâk; Müslim, Müsâfirîn).