Borçtan Kurtulmak için Okunacak Dua ve Zikirler

Borçtan kurtulmak için okunacak dua, ödenemeyen borçların altında ezilen, geceleri uykusu kaçan bir kimsenin Allah'tan yardım ve çıkış yolu dilemesidir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) borcun insanı hem dünyada hem ahirette zor duruma düşürebileceğini bildirmiş, borç yükünden Allah'a sığınmayı ve bunun için dua etmeyi bizzat ashabına öğretmiştir.

Borç sadece maddi bir sıkıntı değildir; insanın gururunu inciten, aile huzurunu bozan ve kişiyi söz verip tutamamaya zorlayabilen bir yüktür. Bu yazıda hadislerde geçen borç dualarını okunuş ve anlamlarıyla, borç için tavsiye edilen zikirleri ve dua ederken atılması gereken adımları ele aldık.

Borçtan Kurtulmak için Hangi Dua Okunur?

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir gün namaz vakti dışında mescitte oturan Ebû Ümâme'yi görüp sebebini sordu. Ebû Ümâme, üzerine çöken dertlerden ve borçlardan bahsedince Efendimiz ona sabah ve akşam okuması için bir dua öğretti. Ebû Ümâme bu duayı okuduğunu, Allah'ın da onun derdini giderip borcunu ödemeyi nasip ettiğini anlatmıştır. Borçtan kurtulmak için okunacak dua şöyledir:

Duanın içeriği dikkat çekicidir: Borçla birlikte tembellik, acizlik ve kaygı da anılır. Çünkü borcun çoğu zaman bu hallerle beslendiği ve bunlardan kurtulmadan borçtan da kurtulmanın zor olduğu hatırlatılır.

Hz. Ali'nin Öğrettiği Borç Duası Nedir?

Borcunu ödemekte zorlanan bir kişi Hz. Ali'ye gelip yardım istedi. Hz. Ali ona, Peygamber Efendimizin (s.a.v.) kendisine öğrettiği ve "Üzerinde dağ kadar borç olsa bile Allah onu senin adına öder" buyurduğu duayı öğretti. Bu dua şu şekildedir:

Kısa olduğu için ezberlemesi kolay olan bu dua, gün içinde defalarca tekrarlanabilir. Duada sadece borcun ödenmesi değil, helal kazançla yetinme ve kimseye muhtaç olmama da istenir.

Mâlike'l-Mülk Ayeti Borç için Okunur mu?

Âl-i İmrân suresinin 26. ayeti, borçlu kişilerin en çok okuduğu ayetlerden biridir. Taberânî'nin rivayetine göre Peygamber Efendimiz (s.a.v.), Muâz b. Cebel'e bu ayeti okumasını tavsiye etmiş ve dağ kadar borcu olsa Allah'ın onu ödeyeceğini bildirmiştir. Ayetin okunuşu şöyledir:

Peygamber Efendimiz Borçtan Neden Allah'a Sığınırdı?

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) namazının sonunda şöyle dua ederdi:

Hz. Âişe, Efendimize neden borçtan bu kadar çok Allah'a sığındığını sorduğunda şu cevabı aldı: "Kişi borçlandığı zaman konuşur ve yalan söyler, söz verir ve sözünden döner." Bu hadis, borcun ahlaki bir tehlike de taşıdığını gösterir. Ödeme gücü olmadan borçlanan kişi zamanla bahane üretmeye, sözünü tutmamaya ve yalana sürüklenebilir.

Borç Ödemeye Yardımcı Olan Zikirler Nelerdir?

Borç sıkıntısı çeken kişinin gün içinde devam edebileceği zikirler şunlardır:

• İstiğfar: "Kim istiğfara devam ederse Allah ona her darlıktan bir çıkış yolu, her kederden bir ferahlık verir ve onu ummadığı yerden rızıklandırır." (Ebû Dâvûd) Borcu olan kişinin, sabah akşam istiğfar duası okuyarak güne başlaması ve günü bitirmesi bu hadisin gereğidir.
• Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh: Allah'tan başka güç ve kuvvet sahibi olmadığını ikrar eden bu zikir, cennet hazinelerinden biri olarak nitelendirilmiştir. (Buhârî; Müslim)
• Salavat: Duasının tamamını salavata ayırmak istediğini söyleyen sahabiye Peygamber Efendimiz (s.a.v.) "O zaman dertlerine yeter ve günahın bağışlanır" buyurmuştur. (Tirmizî) Sıkıntılı anlarda salavat getirmeyi alışkanlık haline getirmek bu yüzden tavsiye edilir.
• Hasbünallâh ve ni'me'l-vekîl: "Allah bize yeter, O ne güzel vekildir." (Âl-i İmrân, 3/173) Çaresizlik hissinin arttığı anlarda işi Allah'a havale etmenin ifadesidir.

Borcu Olan Kişi Dua Dışında Ne Yapmalı?

Dua, sebeplere sarılmanın yerine değil, onunla birlikte yapılır. Borçlu bir kişinin dua ederken atması gereken adımlar şunlardır:

1. Ödeme niyetini diri tutmak: "Kim ödemek niyetiyle insanların malını alırsa Allah onun adına öder; kim telef etmek niyetiyle alırsa Allah da onu telef eder." (Buhârî)
2. Borçları yazıya dökmek: Kime, ne kadar ve ne zaman ödeneceğini bilmek, hem unutmayı hem de haksızlığı önler.
3. Alacaklıyla açık konuşmak: Ödeme gecikecekse bunu önceden söylemek, yalan ve boş vaatten kurtarır.
4. Faizli borçtan uzak durmak: Bir borcu faizli yeni bir borçla kapatmak sıkıntıyı büyütür; Kur'an faizi açıkça yasaklamıştır. (Bakara, 2/275)
5. Gereksiz harcamaları kısmak: Borç kapanıncaya kadar zorunlu olmayan harcamaları ertelemek.
6. Kazanç kapılarını zorlamak: İşsizlik borcun sebebiyse iş bulmak için dua ederken bir yandan da iş aramayı sürdürmek.

İşin bir de alacaklı tarafı vardır. Kur'an, darda kalan borçluya kolaylık gösterilmesini ve mümkünse borcun sadaka olarak bağışlanmasını tavsiye eder. (Bakara, 2/280) Parasını geri alamayan kişiler ise verilen borcu geri almak için okunacak duayı okuyabilir.

Borcunu Ödemeden Ölen Kişinin Durumu Nedir?

Borç, kul hakkı olduğu için ölümle ortadan kalkmaz. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), şehide borç dışındaki bütün günahlarının bağışlanacağını bildirmiştir. (Müslim) Ayrıca Efendimiz, İslam'ın ilk yıllarında borcu olduğu halde vefat eden kişinin cenaze namazını kıldırmadan önce borcunun olup olmadığını sorar, borcu üstlenen biri çıkmadıkça namazını kendisi kıldırmaz, ashabına "Arkadaşınızın namazını kılın" buyururdu. (Buhârî)

Bu yüzden vefat eden kişinin borcu, mirası paylaştırılmadan önce terekesinden ödenir. Yakınları da ölenin borcunu ödeyerek ona büyük bir iyilik yapmış olur. Borcu olan kişinin, borçlarını ve alacaklılarını yakınlarına yazılı olarak bildirmesi de bu sorumluluğun gereğidir.